Balistik Programlarında Yaşanan Sorunlar

Balistik program yazılımını kullanan atıcılar, kendilerine sunulan verilerin, atış alanında kullandığı verilerle veya Atış Kartı ile her zaman tam olarak eşleşmediğini fark eder. Balistik yazılımımızın görünenle eşleşmemesinin birçok nedeni vardır, bu konuda en fazla hatanın yapıldığı hususlar;

Mesafe:

Uzak mesafelerde lazer mesafe ölçer kullanan atıcılar için örnek olarak 1000 metre mesafe ölçümünü varsayalım çoğu mesafe ölçerin 800-900 metre ötesinde +/- %0,5 ila %1,0 doğruluk sağlayabileceğini iddia ediliyor. Durum böyle olunca, 1000 metre tipik bir .308 cal (168-175 gr.) ortalama 20 metrelik bir menzil hatasına sahip olacaktır. 20 metrede yaklaşık 50 cm bir yükselti hatasına neden olacak ve bu da 0,5 mil veya yaklaşık 2 MOA'ya eşittir. Bazı mesafe ölçerlerin +/- %0,5 veya %1,0 doğruluk üretebileceğini bilerek, 1000 metre %1,0 hatanın 10 metrede olduğunu ve mesafe verilerinizin ne olabileceğine eşit olmadığını görebiliriz.

Kalibre edilmemiş dürbün klikleri:

Ölçü birimleri farklı (Mil, MOA) dürbün kulelerinde belirtilen ayar klik değerlerinin 100 metre mesafede 1 (Mil, MOA)'dan daha az, ölçüldüğü görülmüştür. 1000 mesafede maksimum klik hatası 168 gr. 0.308 cal fişek kullanıldığında, nişan noktasından yaklaşık 50 cm sapma hatasına sebep olabilir.

Namlu çıkış hızındaki değişim:

Namlu çıkış hızındaki değişiklik normaldir. iyi bir fişek genellikle belirtilen veya ortalama değerin (810 m/s) üzerinde ve altında 5 m/s’lik bir sapmaya sahip olacaktır. Namlu çıkış hızındaki bu sapma, daha uzun mesafelerde ortaya çıkacaktır.

Barut sıcaklığı:

Önceki yazılarımda da belirtiğim iyi bir fişek, örneğin bir 175 gr. .308, 20° derecesi başına 10 m/s'lik bir değişiklik gösterecektir. Mühimmatınız 30° derecede sıfırlanırsa ve mühimmatı 10° derecede ateşlerseniz, namlu çıkış hızınızda 10 m/s'lik bir azalma görebilirsiniz. Sıcaklığın değişimlerinin ne göstereceğini anlamanın tek yolu, dışarı çıkıp ateş etmektir.

Balistik Katsayı değişiklikleri:

Çoğu hassas atıcı, içi boş uçlu sandal kuyruğa sahip mühimmatı (HTBT) kullanır. Çoğu üreticinin ürettikleri mühimmatı yayınlama şekli, BC ile G1 formundaki ile ilgilidir. G1 katsayısı, HTBT'nin şekli ile iyi uyuşmuyor. Bunu aşabilmeleri için, bazı üreticiler BC'yi G7 biçiminde yayınlamaya başladılar, bu da size özellikle transonik aralıkta çalışan hassas atıcılar için menzildeki mermi hızının daha iyi bir hesaplamasını sağlayacaktır. Bazı balistik yazılımlarla ilgili sorun, size çeşitli BC verilerini girme seçeneği sunmamalarıdır. Bir G7 BC girmenize izin veren bir yazılım deneyin

Sıfırlama hatası:

Silahınızı sıfırladığınızda, sıfırınız 100 metre gerçekten "sıfırlanmış" değilse, diyelim ki 2,5 kadar uzaktaysa, o zaman 1000 metre attığınız atış en az 25 metre uzakta olacaktır. Bu uygunsuz sıfır, balistik yazılımınızın yanlış olmasına neden olacaktır.

Transonik Sorunu

Transonik problemi doğru bir şekilde anlayabilmek için mermilerin kat etmesi gereken farklı uçuş hızları evrelerini anlamamız gerekir.

Mermi namludan ayrıldığında namlu çıkış hızı sesüstü hızlara yaklaşır. Sesüstü hız, bir cismin/merminin ses hızını aşan seyahat hızıdır ki hepimizin bildiği gibi Mach 1'dir. Ses hızı, hava sıcaklığı 20° derece ve deniz seviyesinde ölçüldüğünde yaklaşık olarak 342,9 Metre/saniye Mach5'i (ses hızının 5 katı) aşan her hız hipersonik olarak kabul edilir.

Merminin hızının transonik bölgeye ulaştığı anda, merminin yavaşlamasıyla basınç merkezi (BM) ileri doğru hareket eder. Bu hareket, merminin dinamiklerini doğrudan etkileyerek dengesizleşmesine neden olur. Eğer mermi dengelenmezse, transonik bölge boyunca ileriye doğru yönelmeye devam edecek ve eksen boyunca kontrolsüz bir savrulmaya başlayacaktır. BM'deki bu ani değişim, merminin dinamiğinin önemli ölçüde azalmasına ve düzensiz bir şekilde uçmasına neden olarak isabetliliğini düşürecektir.

Sesüstü uçuştan transsonik uçuşa geçiş, isabetli bir atışı, hesaplamayı çok zorlaştırır. Birçok uzun mesafeli atış poligonunda olduğumda, 168 gr. 0.308 cal mermi kullanıldığında geçişin genellikle 850 metre civarında gerçekleştiğini ve bunun da 30x30 cm çelik plakalara 1000 metre atışı çok zorlaştırdığını (isabet oranı %5'ten az) gördüm. İşte bu yüzden merminin transsonik duruma girebileceği uzun mesafelerde atış yaparken ortam hava yoğunluğuna bakarız. Ortam hava yoğunluğu, merminin hedefe çarpmadan önce transsonik hıza ulaşıp ulaşmayacağı konusunda önemli bir rol oynar ve merminin kararlılığı üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Transsonik bölgeye sert geçişler, hava yoğunluğu 'nu hesaba katarak kolayca aşılabilir. Bir mermi, yoğun havadan geçtiği zamandan daha az yoğun havadan daha iyi yol alır. Transsonik bölgeye girebilecek hedeflerle uğraşırken, gerçek rakım, sıcaklık vb. ile birlikte hava yoğunluğunu da hesaba kattığınızdan emin olun.

Ses üstü doğruluğu ve istikrarı

0.308 tipi tüfek mermilerinin 800+ metre civarında transsonik bölgeye geçiş eğiliminde olması nedeniyle, bu uçuş aşamasında 1000 metre mesafede ne kadar öngörülebilir ve isabetli atış yapabileceğimizi merak edebiliriz.

Transonik mermi uçuşunun öngörülebilir veya hesaplanabilir olduğunu söyleyenler, gün doğana kadar tartışabilirler. Elbette bir mermi, transonik uçuşundayken hedefi vurabilir, ancak ne kadar isabet yüzdesiyle ve bu kadar düşük isabet olasılığıyla bu atışı yapmaya değer mi? Bir merminin transonik hızlarda doğruluk açısından nasıl performans göstereceği konusunda basit bir cevap yok. Bazı mermiler iyi performans gösterirken bazıları kötü performans gösterecektir.